Logo

اسناد و مدارک ارگ بم تا زلزله

ارگ بم تا زلزله
بر اساس اسناد و مدارک تاریخی موجود، ارگ بم تا اواسط قرن سیزدهم هجری قمری مسکونی بوده است و در این محدوده ی تاریخی است که مردم  به تدریج قلعه  را ترک می کنند.  پس از خالی شدن ارگ  از سکنه اواخر  حکومت قاجار، ارتش در ارگ مستقر بوده است.
آخرین تعمیرات ارگ بم قبل از متروک شدن در خلال سال های 1257 تا 1259هجری شمسی انجام  شده است.
از سال 1320 تا 1350 هجری شمسی (1941 تا 1971میلادی) ارگ بم  تحت حفاظت  سازمان ملی حفاظت آثار باستانی قرار گرفته  و در این  دوران  کاملاً  متروک بوده است.
اولین تعمیرات و قدیمی ترین  مستند گذاری از بم که به عنوان یک اثر تاریخی در ارگ بم انجام گرفته است در سال 1327 هجری شمسی (1948 میلادی) و به وسیله اداره کل باستان شناسی و به نمایندگی از وزرات  فرهنگ بوده است که در مجموعه  حاکم نشین و  در ساختمان  چهار فصل و برج اصلی  صورت  گرفته است.
ارگ بم در سال 1345 شمسی (1966 میلادی) با شماره  519 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و از سال 1350 هجری شمسی (1971میلادی)تحت حفاظت کانل سازمانی ملی حفاظت آثار باستانی قرار گرفت.
از سال 1351 ه.ش (1972 میلادی) با تخصیص اعتبار سالیانه، تعمیراتی در ارگ انجام شده است  که اغلب به صورت  تعمیرات حفاظتی بوده است.
در سال 1355 هجری شمسی (1976میلادی) کارهای تعمیراتی مفصل تری در بم و از سوی اداره ملی مرمت آثار تاریخی اداره کل باستان  شناسی انجام شده است.
از سال 1372 ه.ش(1993میلادی) ارگ بم در شمار پروژه های بزرگ سازمان  میراث فرهنگی قرار گرفت. تازه ترین مستند نگاری نیز به زمانی درست پیش از زلزله 1382 ه.ش (دسامبر 2003) باز می گردد.


فعالیت  پروژه ای پیش از زلزله
پس از قرارگیری ارگ بم در شمار پروژه های بزرگ در سال 1372ه.ش امکان تهیه برنامه  جامع و همه جانبه  در سه بخش پژوهش، حفاظت،  مرمت و سازماندهی و معرفی فراهم  گردید.  طی سال های پیش از وقوع زلزله، فعالیت هایی در هر بخش به طور مجزا  تعریف شده  و در ست اقدام بوده است که به سر فصل برخی از آنها اشاره می شود. در بخش پژوهش، انجام نقشه برداری و مستند نگاری ارگ و پیرامون آن- بررسی های باستان  شناسی، معماری، شهرسازی و تاریخی- راه اندازی مرکز پژوهش و آزمایشگاه خشت و معماری موضوعاتی است که پیش بینی  شده بودند.
در بخش حفاظت، مرمت و احیا نیز استحکام بخشی و سازماندهی و حفاظت از سازه های فرسوده  در مجموعه  و حریم.
-تهیه طرح های اجرایی تاسیسات زیربنایی مجموعه و تهیه طرح های اجرایی، سازماندهی،  مرمت و حفاظت  حریم از جمله فعالیت  ها به شمار می روند.
در بخش معرفی و آموزش موضوعاتی چون ایجاد مرکز اسناد ومدارک مجموعه  ارگ بم  و تهیه  اسناد و مدارک  سمعی و بصری به منظور معرفی ارگ دنبال می شده است.
وقوع زلزله  بررسی  بیشتر و ادامه و یا شروع دیگر موضوعات  پژوهشی پروژه  را متوقف ساخت.

 

تعداد نیروی کاری پیش از زلزله:
مدیر                                   1 نفر
مدیر مالی                            1 نفر
کارشناس فنی                       3نفر
صنعت کار حرفه ای             14نفر
کارگر                                 14نفر    
نگهبان                                 8نفر
انجام  پروژه های مرمتی مختلف در طول سال های پیش از زلزله  منجر به ارایه ی مدارک و اسناد فنی بسیاری شده بود، که کلیه این مدارک در دفتر پرژه واقع در خانه  سیستانی در داخل مجموعه  ارگ تاریخی بم،  نگهداری و بایگانی شده بود.


محل نگهداری مدارک


پیش از  وقوع زلزله، دفتر فنی پس از مرمت و تجهیز در سال 1373هجری شمسی در خانه سیستانی استقرار یافت.
مدارک   جمع آوری و بایگانی شده در دفتر فنی در دو بخش نگهداری می شدند:
1-کتابخانه 
2-مرکز اسناد

1-کتابخانه :
در کتابخانه که عمده  فعالیت های تجهیز آن از سال 1373 هجری شمسی آغاز شد تا سال 1382 هجری شمسی بالغ بر 500 جلد کتاب مرجع نگهداری می شد.
در این کتابخانه،کتاب هایی با موضوعات مختلف و متنوع نگهداری می شدند.کتاب های ارزشمندی که در جهت انجام تحقیقات  متخصصین  و کارشناسان  بسیار کارساز بوده اند.
2-مرکز اسناد
این بخش در واقع مهمترین مرکز نگهداری و بایگانی اطلاعات و اسناد و مدارک پروژه های مرمتی و تحقیقات مختلف در میراث فرهنگی بم بوده است که کلیه اسناد و مدارک  را در خود جای داده بود.  فهرست  این مدارک و اسناد ارزشمند به شرح زیر می باشد.

 

اسناد و مدارک  قبل از زلزله:

ردیف

مدارک

موضوع

تاریخ

محل نگهداری

تعداد

1

عکس

مختلف

72-82

دفتر فنی پروژه

21000عدد

2

نقشه

بناهای داخل و خارج ارگ

72-82

دفتر فنی پروژه

100شیت

3

CD

عکس های پروژه

72-82

دفتر فنی پروژه

 

4

فیلم

مستند ارگ

72-82

دفتر فنی پروژه

2حلقه

5

گزارش

روزانه

72-82

دفتر فنی پروژه

ده سال

6

نگاتیو

مختلف

72-82

دفتر فنی پروژه

25000عدد

7

کتاب

مختلف

72-82

دفتر فنی پروژه

500جلد