Logo

بم و راه ادویه

بی گمان، یکی از زمینه های توفیق تجاری و اقتصادی بم، وجود راه های مناسب و کاروان رو بوده که از روزگار ساسانیان، ساخت و ساز و ساماندهی آنها مورد توجه قرار داشته است. به جز این، قرار داشتن بم بر سر راه های کاروانی، زمینه تمرکز بخشی امور اقتصادی کرمان زمین، در این شهر را فراهم ساخت.
می دانیم که بم از نظر جغرافیایی حالت دشت دارد، برخی بر این باورند که همین وضعیت، سلامت راه های بم را تضمین و رفت و آمد کاروان ها را آسان کرده است.
دشت بم در تقاطع ارتباطی مناسب و ویژه ای واقع گردیده و از زمان های کهن تا به امروز این ویژگی را با اندکی تغییرات حفظ کرده است. ناگفته نماند جاده ادویه از این مسیر به هند مرتبط می شده است و تهرود بم محل التقاء جاده ابریشم به طرف جنوب و غرب به شمار می رود.
سهولت و اهمیت اساسی امر ارتباطی در دوران کهن در این مسیر این بوده که از ابتدای این خطوط، در محل تجمع سکونت گاههای انسانی تا شعاع نسبتاً زیادی، امنیت برقرار بوده و این مورد درباره بم به خوبی صدق می کند که نیروی امنیت شهر، به علت هموار بودن دشت، میتوانسته خطوط ارتباطی را تا شعاع زیادی زیر نفوذ و نظر داشته باشند و کاروانیان را از شر راهزنان چادرنشین در امان بدارد. بنابراین هموار بودن زمین از عوامل ایجاد این راهها به حساب می آید.
برخی تا آنجا پیش رفته اند که اصل پیدائی و شکل گیری بم را در رهگذر راه های آن مطرح کرده و بر این گمانند که پیدایش بم، براساس یک ضرورت اقتصادی و تجاری – و در کنار آن «نظامی» - صورت گرفته است، زیرا بم در کنار جاده ای قرار گرفته که ایران غربی را به هندوستان پیوند می دهد. افزون بر آن، نقطه مهمی است که در گذشته راه های کرمان – سیستان و بلوچستان، جیرفت و فارس از کنار آن می گذشته، البته راه ادویه را نیز باید بر آن افزود راه دیگری هم سیرجان را از این طریق، به هندوستان غربی و سیستان و بلوچستان مرتبط می کرد.
«از جهت وضع ناهمواری محل، بم در انتهای بلندی هایی قرار گرفته است که در جهات شمال غربی به جنوب شرقی و از شمال به جنوب به چاله ریگان ختم می گردد و چاله مزبور از مناطق مهم و معتبر اقتصادی کرمان محسوب می شود. از آنجا که در شمال چاله ریگان دشت لوت قرار گرفته است و جنوب آن به رشته کوه های مرتفع محدود می گردد، شهر بم را میتوان در بند این منطقه اقتصادی به حساب آورد و در واقع نیز چنین است.»
برگرفته از کتاب  تاریخ اقتصاد و تجارت کرمان جلد یک فصل هفتم شهرستانها در آیینه اقتصاد و تجارت نوشته سید محمد علی گلاب زاده با تشکر از آقای اکبری دبیر اجرایی اتاق بازرگانی وصنعت و صنایع و معادن وکشاورزی بم که این کتاب را در اختیار ما گذاشتند..