Logo

ارگ بم

 ارگ به معنای قلعه ای کوچک در میان شهر و یا قلعه ای بزرگتر است که مرکز حکومت در آن قرار داشته باشد. این مجموعه قلعه و یا شهری با وسعت حدودی 20 هکتار با ابعاد 520*430 متر است که ارگ بم در مرکز آن در بلندی قرار گرفته است و به همین دلیل کل مجموعه به ارگ بم شهرت دارد. 
کهن ترین و بزرگترین بنای خشتی و گلی جهان است که پانصد سال قبل از میلاد ساخته شده است. دور تا دور این قلعه را خندقی دربرگرفته که آنرا از یورش دشمنان در امان دارد. محیط پیرامون قلعه 1815 متر که 38 برج دیده بانی در روی باروهای آن وجود داشته است. ارتفاع دیوارهای آن 6 تا 7 متر بوده است.  
 به علت قرارگیری در مسیر جاده ابریشم همواره مورد توجه بوده و در ادوار گوناگون مورد استفاده قرار می گرفته است. البته این قلعه در اثر عوامل مختلفی تخریب شده و دوباره در دوره های بعدی بازسازی گشته است و در هر دوران نشانه هایی از آن دوره را با خود دارد. از مصالحیچون خشت خام، ملات، گل رس و کاه و گاهینیز سنگ و تنه درخت خرما در ساخت بناهای مجموعه به کار گرفته شده است. این شهر یا دژ طوری طراحی شده بوده که می توانسته مدت های طولانی بصورت کاملا مجزا به حیات خود ادامه دهد و سربازان از آن محافظت کنند. در داخل با کشاورزی مواد غذایی مورد احتیاج مردم تهیه شده و بوسیله چاههای آب، آب مورد نیاز نیز تامین می گشته است. 
دروازه اصلی مجموعه در جنوب آن قرار دارد. البته دروازه دیگری نیز در بخش شمالی داشته است که مسدود شده است. دروازه اصلی یا جنوبی آن طاقی احتمالا از زمان ساسانیان داشته و دو برج و هشتی در طرفین که احتمالا در دوران صفویه در کنار آن بنا شده است.
 این بنا از بخش های مختلفی تشکیل شده است. مهمترین بخش آن بخش حاكم نشين یا همان ارگاست که بر فراز قله صخره و در شمال مجموعه قرار گرفته است و خود شامل بناهايي مانند برج اصلي، چهارفصل، خانه حاكم، حمام، خانه رئيس سربازخانه (ساختمان معروف به آسياب بادي)، سربازخانه، دروازه (ساساني)، زندان، اصطبلی با گنجایش 200 اسب و برج وباروي مجموعه است. عمارت چهارفصل بنایی سه طبقه بوده و کلیه امور حکومتی از اين محل صادر مي شده است. يک حمام اختصاصي و يک چاه آب نیز در کنار آن قرار داشته است. 
بخش دیگری از این مجموعه فضای مردم نشین است که شامل دروازه ورودي، میدان، راسته بازار، مسجد جامع، بناي زورخانه (مقبره)، ساباط و خانه جهودا، ميدان تكيه، مسجد پيامبر، حمام، مدرسه (خانقاه)، اصطبل، بناي ميراخور و محله هاي مسكوني است. حدود 400 خانه در محدوده مردم نشین بنا شده است. که از نظر ابعاد و تعداد اتاق با یکدیگر متفاوت هستند. بعضی از خانه ها دارای تنها دو اتاق است که مربوط به قشر ضعیف تر بوده و برخی از خانه ها بزرگتر است که دارای 3 تا 4 اتاق بوده است. برخی از خانه ها که البته تعداد آنها نیز کمتر می باشد، دارای حیاط و طویله برای نگهداری حیوانات بوده اند.
  این بنا تا حدود 150 سال پیش ساکنانی داشت که کم کم از ارگ خارج شده و در پیرامون آن سکنی گزیدند. این بنا در زلزله سال 1382 آسیب بسیار زیادی دید و 80 درصد آن ویران گردید، بطوریکه در فهرست آثار در خطر یونسکو درآمد. خوشبختانه سازمان میراث فرهنگی با کمک کارشناسان کشورهایی مانند ایتالیا، فرانسه و ژاپن به مرمت آن پرداخته و در خرداد ماه سال 1392 از فهرست آثار در خطر نیز خارج گردید و در فهرست آثار جهانی تثبیت شد.